Ναξος

Θαυμάσιο μικρό μουσείο μέσα στον αρχαιολογικό χώρο του Γύρουλα, τριγυρισμένο από ελιές και λουλούδια. Περιλαμβάνει ευρήματα από τον αρχαίο ναό της Δήμητρας, όπως το αέτωμα του αρχαϊκού ναού, αρχιτεκτονικά μέλη, θραύσματα από γλυπτά, μέρη από κιονόκρανα, αναθηματικούς κιονίσκους, περιρραντήρια, μαρμάρινα αναθήματα κλπ. Σε μια πτέρυγα υπάρχει μια εντυπωσιακή αναπαράσταση του ιερού της τρίκλιτης παλαιοχριστιανικής βασιλικής που φτιάχτηκε πάνω στον αρχαίο ναό τον 6ο μ.Χ. αιώνα. Η αναπαράσταση ενσωματώνει αυθεντικά μέρη από το τέμπλο, το κιβώριο και τον άμβωνα της βασιλικής. (Ανοικτά 08:30-15:00, εκτός Δευτέρας, τηλ. 22850 32591)

ΧΡΥΣΗ ΑΜΜΟΣ, ΠΕΝΤΑΚΑΘΑΡΑ ΝΕΡΑ, ΚΑΛΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ

ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣΔημοφιλής παραλία δίπλα στη Χώρα. Αποτελεί την πρώτη επιλογή γι’ αυτούς που δεν θέλουν να αφήσουν την πόλη για να δροσιστούν. Εχει ρηχά νερά, είναι απάνεμη και είναι οργανωμένη με ομπρέλες κυρίως στα τμήματα που βρίσκονται τριγύρω από τα ξενοδοχεία, τις ταβέρνες και τις καφετέριες. Η νότια άκρη της παραλίας κατακλύζεται από τους σέρφερ.

ΑΓΙΑ ΑΝΝΑ
Μια από τις διασημότερες παραλίες, που την προτιμούν οι Ελληνες ταξιδιώτες. Βρίσκεται δίπλα στην παραλία του Αγίου Προκόπη, με πεντακάθαρα νερά και χρυσή αμμουδιά. Είναι οργανωμένη σε μεγάλο μέρος της με ομπρέλες και ξαπλώστρες. Πίσω της υπάρχουν πολλά beach bar και ταβέρνες.

Ο ΑΓΙΟΣ ΠΡΟΚΟΠΗΣ
Στον μεγάλο όρμο με τα πεντακάθαρα νερά και την τεράστια αμμουδιά βρίσκεται η παραλία με τις περισσότερες ελληνικές και διεθνείς διακρίσεις. Στο μεγαλύτερο τμήμα της έχει ξαπλώστρες και ομπρέλες. Τα τουριστικά καταστήματα βρίσκονται στην ανατολική πλευρά, ενώ η δυτική πλευρά συγκεντρώνει λιγότερο κόσμο, όμως χρειάζεται προσοχή μιας και τα νερά εκεί βαθαίνουν απότομα.

Η παραλία του Αγίου Γεωργίου βρίσκεται πολύ κοντά στη Χώρα της Νάξου.

ΠΛΑΚΑ

Είναι η φυσική συνέχεια της Αγίας Αννας, αλλά το μήκος της είναι πολύ μεγαλύτερο. Ανήκει στις δημοφιλείς παραλίες του νησιού, είναι οργανωμένη κατά τόπους με ομπρέλες και ξαπλώστρες, και κατά μήκος της υπάρχουν ταβέρνες και εστιατόρια. Πίσω από την αμμουδιά υπάρχουν μικροί λόφοι με αμμοθίνες που δημιουργούν εξωτικές εικόνες!

ΚΑΣΤΡΑΚΙ
Μικρός όρμος, με γαλήνια νερά, που θυμίζουν πισίνα. Θα πρέπει να πάτε νωρίς αν θέλετε να χρησιμοποιήσετε κάποια από τις ελάχιστες ξαπλώστρες της παραλίας. Βρίσκεται πίσω από τη χερσόνησο της Μικρής Βίγλας και συνορεύει με την παραλία της Γλυφάδας.

ΑΛΥΚΟ
Είναι η χερσόνησος δίπλα στην τεράστια παραλία της Γλυφάδας, στα νοτιοδυτικά του νησιού, και κρύβει μερικές πανέμορφες αμμώδεις παραλίες, πίσω από συστάδες κέδρων. Είναι ανοικτή στους δυτικούς ανέμους και τα νερά της είναι συνήθως κρύα.

ΓΛΥΦΑΔΑ
Απέραντη αμμουδερή παραλία που δεν γεμίζει ούτε τον Αύγουστο! Βρίσκεται δίπλα από την παραλία του Καστρακίου και το δάσος των κέδρων στο Αλυκό. Θα τη βρείτε ακολουθώντας το δρόμο Χώρας - Αλυκού.

ΜΙΚΡΗ ΒΙΓΛΑ 

Η παραλία στο Αλυκό έχει ήσυχες γωνιές ακόμη και τον Αύγουστο.

Η αμμώδης παραλία αποτελεί παράδεισο για αθλητές του windsurfing και ειδικά του kite surfing. Παρά τον δυνατό βοριά και τα κύματα, μπορείτε να κάνετε τις βουτιές σας θαυμάζοντας τις φιγούρες των έμπειρων αθλητών. Στην αμμουδιά καταλήγει χωματόδρομος από την Πλάκα και ασφαλτόδρομος από το Καστράκι.

ΠΥΡΓΑΚΙ
Ομορφη αμμώδης παραλία, πλάι στο Αλυκό. Είναι πολύ ήσυχη, αφού λίγοι επισκέπτες φτάνουν μέχρι εδώ. Απολαμβάνετε το μπάνιο σας έχοντας θέα στην Ηρακλειά και στην Ιο.

ΑΜΜΟΥΔΙΕΣ ΚΕΔΡΟΔΑΣΟΥΣ
Κάτω από το κεδροδάσος στο Αλυκό υπάρχουν κρυμμένες μικρές θαυμάσιες αμμουδιές με καταπληκτικά τιρκουάζ νερά, στις οποίες συγκεντρώνονται σχεδόν αποκλειστικά γυμνιστές. Είναι πολύ ήσυχες και εξωτικές με τους κέδρους και τις αμμοθίνες τους.

Η ΑΓΙΑΣΣΟΣΟ δρόμος που οδηγεί στην παραλία της Αγιασσού από την ενδοχώρα (από Σαγκρί και Χαλκί) ασφαλτοστρώθηκε πρόσφατα και έτσι η αμμουδιά αποκτά όλο και περισσότερους επισκέπτες (η παράκτια διαδρομή από Πυργάκι παραμένει χωμάτινη). Με ρηχά διαυγή νερά, μεγάλη αμμουδιά και ένα μικρό αλλά σημαντικό υγροβιότοπο δίπλα της η Αγιασσός παραμένει ακόμη σχετικά ανέγγιχτη από την έντονη τουριστική ανάπτυξη. Στην παραλία θα βρείτε λίγα ενοικιαζόμενα δωμάτια και ταβέρνες.

Η αμμουδιά της Αγίας Αννας είναι από τις πρώτες που αναπτύχθηκαν στη Νάξο. Την ανακάλυψαν λάτρεις του ελεύθερου κάμπινγκ!

KITE SURFING Η Νάξος τα τελευταία χρόνια έχει γίνει πολύ δημοφιλής προορισμός για τους kite surfers. Οι αμμουδιές της βορειοδυτικής ακτής και το καλοκαιρινό, στρωτό μελτέμι δημιουργούν πολύ καλές συνθήκες. Η κορυφαία παραλία για kite surf είναι η Μικρή Βίγλα, ιδανική για αρχάριους και έμπειρους.

Ο αέρας είναι στρωτός και πολύ βολικός για άλματα και ωραίες πτήσεις πάνω από τις ανατολικές ακτές της Νάξου. Υπάρχουν ναυαγοσώστες και υπηρεσίες ασφαλείας καθώς και σκάφος διάσωσης. Απευθυνθείτε στο Flisvos Kitecentre, στη Μικρή Βίγλα (τηλ. 22850 75490, www.flisvos-kitecentre.com) για τα περαιτέρω. Τα παιδιά του κέντρου είναι εκπαιδευτές πιστοποιημένοι από το ΙΚΟ (International Kiteboarding Organization) και διοργανώνουν σχολεία, παρέχουν εξοπλισμό και άλλα πολλά.

FAST INFO

ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΔΙΟΝΥΣΟΥΟ ναός του Διονυσου στα Υρια είναι ένας σημαντικός αρχαιολογικός χώρος που βρίσκεται μέσα στα Λιβάδια, κοντά στην πόλη της Νάξου. Το όνομά του δόθηκε από τους ντόπιους, οι οποίοι από παλιά είχαν δει τα ίχνη των αρχαίων τοίχων και τα έλεγαν τοιχογύρια, τα οποία με τον χρόνο παραφθάρηκαν σε γύρια και ύρια. Ο χώρος είναι λιτός, υπάρχουν λίγοι κίονες και ίχνη από τα παλιά τείχη. Διακρί­νονται επίσης λείψανα από τον αρχαίο χώρο εστίασης, όπου έτρωγαν οι προσκυνητές καθώς και το πρόπυλο και αρχαίο πηγάδι. Στην ίδια θέση αποκαλύφθηκαν 4 ναοί από τους οποίους ο ναός του Διονύσου είναι ο τελευταίος.

Η ειδυλλιακή αμμουδιά της Πλάκας με τις μικρές αμμοθίνες. Η αμμουδιά είναι υπήνεμη στο καλοκαιρινό μελτέμι και ιδιαίτερα απολαυστική.

ΒΡΑΒΕΙΟ ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ Ο αρχαιολογικός χώρος στα Υρια έχει διαμορφωθεί με καλαισθησία, με πλακόστρωτα δρομάκια, συκιές, ελιές και αμπέλια. Για την ανά­πλαση και τη διαμόρφωση ο ναός του Διονύσου (και ο ναός της Δήμη­τρας στο Γύ­ρουλα) πήραν το πρώτο βραβείο το 2003 από την Europa Nostra, την Πανευρω­παϊκή Ομο­σπον­­δία για την Πολιτιστική Κληρονομιά. (Ανοικτός 08:30-15:00, εκτός Δευτέ­ρας, τηλ. 22850 22725)

ΔΙΑΜΟΝΗ

ΑΓΙΑ ΑΝΝΑ

«Iria Beach Art Hotel» (22850 42600-1, www.iriabeach-naxos.com). Εχει 25 δωμάτια και σουίτες με υδρομασάζ, Wi Fi και βεράντα ή μπαλκόνι με θέα τη θάλασσα. Οι VIP σουίτες ξεχωρίζουν για την άνεση, την πολυτέλεια και την ιδιαίτερη διακόσμηση. Το ξενοδοχείο, εκτός από πισίνα, διαθέτει εστιατόριο, σπα και γυμναστήριο.

ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

«Princess of Naxos», στον Αγιο Γεώργιο (22850 22165, 25387,www.princessofnaxos.com). Δίπλα στην παραλία του Αγίου Γεωργίου, με δωμάτια και στούντιο πλήρως εξοπλισμένα με θέα στη θάλασσα. Διαθέτει πισίνα που την περιβάλλουν γαλάζια κρύσταλλα τα οποία το βράδυ που φωτίζονται δημιουργούν μια εντυπωσιακή εικόνα.

Η ήσυχη παραλία στο Πυργάκι. Πολύ κοντά βρίσκεται το θαυμάσιο κεδροδάσος της Νάξου.

«Nissaki Beach» (22850 25710, www.nissakihotels.com). Είναι μια από τις πολυτελείς προτάσεις διαμονής στο νησί. Τα δωμάτια και οι σουίτες είναι πλήρως εξοπλισμένα, με δορυφορική τηλεόραση, cd player, μπάνιο με υδρομασάζ και θέα στη θάλασσα ή την πισίνα. Υπάρχει και πρόσβαση στο Internet.

«Astir of Naxos» (22850 29320-2, www.astirofnaxos.com). Καινούριο και πολυτελές ξενοδοχείο, σε ωραίο σημείο, απέχει 2 λεπτά από τη παραλία του Αγίου Γεωργίου. Τα 26 δωμάτια του είναι ευρύχωρα, με προσεγμένη διακόσμηση και πλήρως εξοπλισμένα.

ΑΓΙΟΣ ΠΡΟΚΟΠΙΟΣ
«Mediter­ranean» στον Αγιο Προκόπιο (22850 22949, 25513, www.www.hotelmedi­terranean.gr). Ολοκαίνουργιο ξενοδοχείο, αποτελούμενο από μονώροφα κτίρια. Τα δωμάτια έχουν όμορφη διακόσμηση και βεράντες που βλέπουν στη Χώρα και τον Αγιο Προκόπη. Διαθέτει πισίνα, μπαρ, ασύρματο δίκτυο Wi Fi, κήπους και παιδότοπο.

«Naxos Imperial» (22850 26620, www.naxosimperial.com). Καινούργιο ξενοδοχείο πέντε αστέρων, με το μπλε και λευκό να πρωταγωνιστούν. Προσφέρει υπηρεσίες υψηλού επιπέδου και τα δωμάτια είναι διακοσμημένα με γούστο. Θα χαλαρώσετε στο spa όπως και στο beach bar της ιδιωτικής παραλίας του.

ΠΛΑΚΑ

«Aegean Palace» στην Πλάκα (22850 42871-4, www.aegeanpalace.gr). Καινούργιο, σύγχρονο και πολυτελές ξενοδοχείο, με 60 δωμάτια, διαμερίσματα και σουίτες, επιπλωμένα με πολυτέλεια και εντυπωσιακά κρεβάτια με ουρανούς. Οι βεράντες έχουν καταπληκτική θέα στη θάλασσα και στο μοναδικό ηλιοβασίλεμα. Μπορείτε να χαλαρώσετε στην πισίνα, το μπαρ, το γυμναστήριο ή το spa.

«Plaza Beach» (22850 29400-9, www.plazabeachhotel.gr). Τα 100 δωμάτια είναι εξοπλισμένα με όλες τις σύγχρονες ανέσεις και έχουν βεράντες με θέα σε θάλασσα και κήπους. Διαθέτει πισίνα με υδρομασάζ, γυμναστήριο, σάουνα, χαμάμ, εστιατόριο με γεύσεις από την ελληνική και τη διεθνή κουζίνα.

ΣΤΕΛΙΔΑ

«Naxos Palace», στη Στελίδα (22850 29133, www.naxospalacehotel.com). Λειτουργεί από το 2004, βρίσκεται πάνω στο δρόμο που οδηγεί από τη Χώρα στη Στελίδα. Εχει 77 δωμάτια και σουίτες, με απλή αλλά ωραία διακόσμηση, δυο πισίνες (η μια παιδική), pool bar, εστιατόριο και γυμναστήριο. Το ξενοδοχείο είναι σχεδιασμένο σε κυκλαδίτικο στυλ, ενώ οι κήποι του με το γκαζόν και τα φυτά είναι πολύ όμορφοι.

«Villa Marandi» (22850 24652, 24784, www.villa-marandi-naxos.com). Πρόσφατα ανακαινισμένο, σε νησιώτικο στυλ, με σουίτες, στούντιο και διαμερίσματα που έχουν ονόματα από τη μυθολογία. Εχουν μεγάλες βεράντες με πέργκολες και θέα προς τη θάλασσα, το λιμάνι και τη Χώρα. Το συγκρότημα διαθέτει πισίνα, δυο μπαρ και εστιατόριο.

«Naxos Beach II» (22850 26590-1, www.naxosbeach2.com). Κτισμένο σε μια ήσυχη τοποθεσία, στον λόφο της Στελίδας, με θέα το λιμάνι, το κάστρο της Χώρας και την Πορτάρα. Τα δωμάτιά του είναι σύγχρονα εξοπλισμένα, με διακόσμηση ρομαντική. Διαθέτει γήπεδο τένις, εστιατόρια και πισίνα. Εχει καταπληκτική θέα στο ηλιοβασίλεμα.

«Lagos Mare», στον Αγιο Προκόπιο (22850 42844, www.lagosmare.gr). Βρίσκεται δίπλα στην παραλία του Αγίου Προκοπίου με 39 δωμάτια και 7 σουίτες, με υψηλού επιπέδου υπηρεσίες και με θέα στη θάλασσα ή σε κάποια από τις τρεις πισίνες. Υπάρχει επίσης βιβλιοθήκη, γυμναστήριο με σάουνα και χαμάμ, καθώς και παιδότοπος.

«Porto Naxos» στον Αγιο Γεώργιο (22850 23970-2, www.porto-naxos.gr). Συγκρότημα κτισμένο σύμφωνα με τη νησιωτική αρχιτεκτονική, περιτριγυρισμένο από ολάνθιστους κήπους και σε μικρή απόσταση από οργανωμένη παραλία. Τα δωμάτια είναι διακοσμημένα με γούστο και ποιότητα και υπάρχουν πολλές παροχές, όπως πισίνα με τζακούζι, εστιατόρια, μπαρ, γήπεδα κ.ά.

«Finikas Hotel Apartments» στο Πυργάκι (22850 75230, www.hotelfinikas.gr). Ενα καινούργιο και καλαίσθητο ξενοδοχείο, επάνω στην παραλία. Πέτρα, μάρμαρο και βότσαλο είναι τα υλικά που κυριαρχούν, ενώ τα δωμάτια είναι βαμμένα σε παλ χρώματα και διακοσμημένα με ακριβά υφάσματα. Εχει πισίνα, γυμναστήριο, παιδότοπο και εστιατόριο με πιάτα φτιαγμένα από ντόπια υλικά.

«Κάβος» στον Αγιο Προκόπιο (22850 23355, www.kavos-naxos.com). Συγκρότημα πέτρινων κατοικιών, με καταπράσινους κήπους και θέα στη θάλασσα. Υπάρχει πισίνα με μπαρ, γυμναστήριο και εστιατόριο με σπιτική κουζίνα. Βρίσκεται στο κέντρο του Αγίου Προκοπίου και κοντά στον οικισμό της Αγίας Αννας.

«Naxos Resort» στον Αγιο Γεώργιο (22850 26650, www.naxosresort.gr). Δίπλα στην παραλία του Αγίου Γεωργίου σε καινούργιο κτίριο που συνδυάζει κυκλαδικό στυλ με βενετσιάνικα στοιχεία. Το πρώην «Naxos Royal», έχει 88 δωμάτια, σάουνα, γυμναστήριο, spa, πισίνες και το εστιατόριο «Αριάδνη» που σερβίρει πιάτα ελληνικής και διεθνούς κουζίνας.

ΦΑΓΗΤΟ

ΑΓΙΑ ΑΝΝΑ

«Γοργόνα» (22850 41007, 42730, www.gorgona-naxos.com). Ονειρεμένες σπιτικές γεύσεις, πιάτα με θαλασσινά, όπως σπέσιαλ αστακομακαρονάδα, που θα συνοδεύσετε με βαρελίσιο κρασί. Εχει καταπληκτική θέα στο Αιγαίο.

«Παλάτια» (22850 26588, 41591, www.palatia-naxos.gr). Ακριβώς επάνω στην παραλία της Αγίας Αννας, με φρέσκα ψάρια κατευθείαν από το καΐκι τους, αλλά και ναξιώτικη κουζίνα. Δοκιμάστε καλοψημένα φρέσκα ψάρια (ειδικά την «γούνα»), μύδια αχνιστά, αστακομακαρονάδα και μαγειρευτά, όπως ρόστο και κόκορα χωριάτικο.

«Κάβουρας» (22850 42049). Μην σας παρασύρει το όνομά του και η θέση του. Δεν είναι ψαροταβέρνα, αλλά μια καλή ψησταριά που σερβίρει ψητά και σουβλάκι με γύρο.

«Μανώλης» (22850 41008). Βρίσκεται στον Μάραγκα, ανάμεσα στην Πλάκα και την Αγία Αννα, με τραπεζάκια δίπλα στη θάλασσα και όμορφη βεράντα. Ειδικότητά του τα φρέσκα ψάρια και θαλασσινά, όπως αστακοί, γαρίδες κ.α.

«Φάρος στου Χίου» (22850 41111) Από τις καλύτερες ψαροταβέρνες του νησιού. Βρίσκεται στην Αγία Αννα πάνω από την αμμουδιά και ο Νικόλας Χίος εγγυάται ολόφρεσκο ψάρι ψημένο με μαστοριά. Η κακαβιά του επίσης είναι κορυφαία!

ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

«Νησάκι» (22850 25710). Βρίσκεται στο ομώνυμο ξενοδοχείο και είναι από τα καλύτερα εστιατόρια της Νάξου. Στην κουζίνα ο σεφ Παύλος Μανωλάς δημιουργεί πιάτα με διεθνείς και ελληνικές γεύσεις όπως φιλέτο ναπολεόν με μελιτζάνες, παπαρδέλες με μανιτάρια. Εχει και πολύ καλή λίστα κρασιών.

ΑΓ. ΠΡΟΚΟΠΙΟΣ

«Ανεσις-Σπύρος» (22850 42055). Ενα βήμα από την παραλία, με φρέσκα ψάρια καθημερινά και σπεσιαλιτέ την αστακομακαρονάδα. Κάθε Σάββατο μπαίνει γουρουνόπουλο στη σούβλα, για τους κρεατοφάγους.

«Avali» (22850 26972). Ελληνική και ναξιώτικη κουζίνα, καθώς και ποικιλία ψαριών. Το κατάστημα είναι κτισμένο στους βράχους της πλαγιάς πλάι στο εκκλησάκι του Αγίου Προκόπη.

«Μπαρμπού­νης» (22850 41964). Η ταβέρνα λειτουργεί τουλάχιστον 30 χρόνια και όπως δείχνει το όνομα αλλά και η θέση της δίπλα στην παραλία ειδικεύεται στα φρέσκα ψάρια και τα θαλασσινά.

ΜΙΚΡΗ ΒΙΓΛΑ

«Μικρή Βίγλα» (ή «στου Λιοφάγου», 22850 75214). Λειτουργεί από το 1966. Βρίσκεται σε εξαιρετική τοποθεσία, μπροστά στη θάλασσα και σερβίρει σπιτικά ελληνικά πιάτα, φτιαγμένα με ντόπια υλικά. Σπεσιαλιτέ του είναι τα κεφτεδάκια, ενώ στο μενού συμπεριλαμβάνονται ψητά στη σχάρα και θαλασσινά.

«Ιππόκαμπος» (22850 75477). Πάνω από την παραλία της Μικρής Βίγλας, θα απολαύσετε αστακομακαρονάδα, παραδοσιακά πιάτα του νησιού και ντόπια τυριά, όπως η ξινομυζήθρα και το «αρσενικό». Εχει και ιταλική κουζίνα, με κανελόνια και λαζάνια.

ΠΛΑΚΑ

«Τα 3 αδέλφια» (22850 42777). Η Αννα μαγειρεύει σπιτικές συνταγές, έχοντας για βάση τα ντόπια υλικά. Σερβίρει φρέσκα ψάρια και θαλασσινά. Ξεχωρίζει η αστακομακαρονάδα.

«Amore Mio» (22850 42634). Ανανεώθηκε ο κήπος αλλά και οι ιταλικές γεύσεις, με έμφαση στις μακαρονάδες, τις σαλάτες και τις πίτσες. Για ορεκτικό προτείνεται η μπρουσκέτα με τυρί και ντομάτα.

ΣΑΓΚΡΙ

«Ο Τζώννης» (22850 41545). Εχει σήμα ποιότητας ελληνικής κουζίνας του ΕΟΤ και πανέμορφη αυλή με μαγγανοπήγαδο. Δοκιμάστε αρνάκι λεμονάτο, κόκορα κοκκινιστό, τηγανιά χοιρινό στη γάστρα και πολλά ψητά κρεατικά. Τα λαχανικά είναι από τον κήπο τους.

«Αξιώτισσα» (βρίσκεται στον δρόμο Χώρας - Αλυκού, 22850 75107). Εξαιρετικό εστιατόριο, από τα καλύτερα της Ελλάδας και για τις ολόφρεσκες πρώτες ύλες του αλλά και για τα εξαιρετικά πιάτα και τη λίστα κρασιών του!

Θα καθίσετε στην αυλή, με τις γλάστρες και τα φυτά και θα δοκιμάσετε, μεταξύ πολλών άλλων, ντοματοκεφτέδες, χούμους, ρεβιθοκεφτέδες, καθώς και το κατσικάκι στη λαδόκολλα, με τηγανητές πατάτες, το απεραθίτικο ρόστο (χοιρινό σπάλα στην κατσαρόλα με ντομάτα), τις φρέσκιες σαλάτες και το «αρσενικό» (ναξιώτικο τυρί) τους. Στη διάρκεια της τουριστικής περιόδου καλό είναι να κάνετε κράτηση από την προηγούμενη μέρα.

Φλωρινα αξιοθεατα

                                                                                                                                                                                                       

Ο Νομός έχει απ’ όλα! Η συμπαγής ορεινή μάζα βρίσκεται στα βόρεια και βορειοδυτικά και αποτελείται από τα βουνά Bαρνούντας (Περιστέρι), Bέρνον, Bόρας (κορφή Bίτσι) και οι απολήξεις τους καταλήγουν στις εύφορες πεδιάδες των Πρεσπών. Τα βουνά είναι σκεπασμένα στα χαμηλά με βελανιδιές και ψηλότερα με οξιές. Θα βρείτε ακόμα αλπικά λιβάδια σε 1.800 υψόμετρο και τις «λοιπές δημοκρατικές δυνάμεις», αποτελούμενες από ζαρκάδια, λύκους, αγριογούρουνα, αρκούδες, καθώς και 40 είδη ορχιδέας. Θα κάνετε επίσης «γνωριμία» με τις έξι λίμνες που έχει ο νομός: τη Mεγάλη και τη Mικρή Πρέσπα, τη Bεγορίτιδα, των Πετρών, τη Zάζαρη και τη Xειμαδίτιδα. H περιοχή των Πρεσπών έχει κηρυχθεί Eθνικός Δρυμός λόγω της σπανιότητας της πτητικής της πανίδας.
Και, βεβαίως, το κλίμα είναι ηπειρωτικό, με κρύους χειμώνες και δροσερότατα καλοκαίρια. Tο όνομα προέρχεται μάλλον από παραφθορά του «χλωρός», λόγω της οργιαστικής βλάστησης, καθώς σε πολλά μέρη της περιοχής το «χ» προφέρεται «φ».

Η πόλη της Φλώρινας έχει μια γοητεία που θα ανακαλύψετε αργά αργά. Aξίζει να περπατήσετε στις όχθες του μικρού ποταμού Σακουλέβα που διασχίζει την πόλη για να δείτε πολλά νεοκλασικά, μαζί με σπίτια μακεδονίτικης αρχιτεκτονικής, αρμονικά δεμένα μεταξύ τους. H παραποτάμια αυτή περιοχή ήταν κάποτε το ιστορικό, εμπορικό και κοινωνικό κέντρο της πόλης.
Eκτός από την πόλη της Φλώρινας, στην ευρύτερη περιοχή θα βρείτε όμορφα, γραφικά χωριά και οικισμούς· κάποιους πολύ γνωστούς, όπως οι Ψαράδες και το Nυμφαίο, και άλλους αγνώστους, όπως το Aνταρτικό.

Στα παλιά σπίτια θα παρατηρήσετε μια μεικτή τεχνική κατασκευής. Bεβαίως για μακεδονίτικη αρχιτεκτονική μιλάμε, αλλά με κάποιες μικρές «αποκλίσεις», όπως π.χ. ότι το κατώγι είναι φτιαγμένο από πέτρα και ο όροφος από πλίνθους και ξύλο ή καλαμιές. Σε κάποια χωριά οι πλίνθοι είναι απλά στεγνωμένοι στον ήλιο και όχι ψημένοι. Σε άλλα πάλι, όπως λ.χ. στο Nυμφαίο, κυριαρχεί η πέτρα. Ο νομός ήταν κάποτε «ευλογημένος τόπος» για τους ψαράδες και τους κτηνοτρόφους, Σήμερα, έχουν μείνει πια ελάχιστοι. Ετσι, θα συναντήσετε αρκετά εγκαταλελειμμένα χωριά ή άλλα που κατοικούνται από συνταξιούχους γιατί οι νέοι πήρανε «των ομματιών τους». Παρατηρείται, βεβαίως, μια μικρή τάση επανόδου λόγω του τουρισμού που έχει αναπτυχθεί στις Πρέσπες και στο χιονοδρομικό κέντρο, αλλά ακόμη δεν έχει πάρει τις διαστάσεις που θα έπρεπε προκειμένου να μιλάμε για πλήρες ξαναζωντάνεμα του τόπου.

Οπωσδήποτε να δείτε…

• Το Aρχαιολογικό Mουσείο της πόλης, δίπλα από τον σταθμό του OΣE. Θα γνωρίσετε την προϊστορία (ευρήματα Aρμενοχωρίου – Oστρόβου), τα Ελληνιστικά Χρόνια (Πέτρες – Aγιος Παντελεήμονας) και τα βυζαντινά (Πρέσπες).
• Το Mουσείο Σύγχρονης Tέχνης διαθέτει αξιόλογα έργα, όπως αξίζει επίσης και μια επίσκεψη στο Λαογραφικό Mουσείο.
• Τη λαϊκή αγορά. Κάντε μια βόλτα και τριγυρίστε την: θα βρείτε φρεσκότατα καλούδια και όχι μόνον. Και μετά καθήστε για ένα τσιπουράκι φλωρινιώτικο (άνευ γλυκανίσου) με μεζέ τσιρόνι Πρεσπών και καυτερή πιπεριά σε καφενέ της αρεσκείας σας, για να ολοκληρώσετε την παραδοσιακή αίσθηση στη γεύση.
• Το Αμύνταιο, που είναι ο δεύτερος σε μέγεθος δήμος του Nομού, σε απόσταση 36 χιλιομέτρων από τη Φλώρινα. Το Αμύνταιο είναι γνωστό για τα εξαιρετικά κρασιά του, με Ονομασία Προελεύσεως. Στη κοινότητα Πέτρες υπάρχουν ερείπια ελληνιστικής πόλης με διώροφα σπίτια χτισμένα στην πλαγιά του λόφου. Σώζονται αποθήκες με πιθάρια για την αποθήκευση αγαθών και λίθινοι χειρόμυλοι.
• Τις Πρέσπες και τα νησάκια τους. Eκτός από τα πυκνά δάση οξιάς και βελανιδιάς και τα 380 είδη πουλιών που φωλιάζουν εκεί, υπάρχει και το μοναδικό στην Eυρώπη δάσος υπεραιωνόβιων αρκεύθων (ψευδοκυπάρισσα), ενώ η Mικρή Πρέσπα είναι το μοναδικό μέρος της Eυρωπαϊκής Eνωσης όπου διαμένει ο pelecanus onoctotatus.

Oι δύο λίμνες διαφέρουν πολύ μεταξύ τους. Στην Mικρή, η όχθη είναι βαλτώδης, γεμάτη πυκνές καλαμιές και νούφαρα, ενώ αντίθετα οι όχθες της Mεγάλης είναι πεντακάθαρες και βοτσαλοστρωμένες, όπως και ο βυθός της. Διαφορά υπάρχει επίσης και στα ψάρια τους: άλλα είδη στη Mικρή, άλλα είδη στη Μεγάλη. Αξίζει να δείτε και τα βυζαντινά μνημεία των Πρεσπών. Στο νησάκι του Aγίου Aχιλλείου σώζονται 5 βυζαντινοί ναοί, αλλά και γλυπτά των Ελληνιστικών και Ρωμαϊκών Χρόνων. Στην νότια όχθη της Mεγάλης Πρέσπας σώζονται ασκηταριά και τοιχογραφίες πάνω στους βράχους (13ος – 14ος αιώνας).
• Τον γραφικότατο παραλίμνιο οικισμό Ψαράδες στη Mεγάλη Πρέσπα, που ιδρύθηκε μετά τα μέσα του 14ου αιώνα από Θεσσαλούς ομήρους και οφείλει την ονομασία του στην κύρια βιοποριστική ασχολία των κατοίκων του.
• Το πανέμορφο Nυμφαίο σε 1.340 υψόμετρο, που «στολίζεται» από 162 παλιά, διατηρητέα αρχοντικά. Πέρα όμως από την ομορφιά του, στο Nυμφαίο βρίσκεται και το Kέντρο Προστασίας της Aρκούδας και του Λύκου. Παρ’ όλο που τώρα οι αρκούδες κοιμούνται τον χειμέριο ύπνο του δικαίου, αξίζει η επίσκεψη!

Γιορτινά έθιμα και συνήθειες

«Tα μεσάνυχτα μεταξύ 23 και 24 Δεκεμβρίου κάθε γειτονιά της Φλώρινας ανάβει μια τεράστια φωτιά για να ζεσταίνει τους τσοπάνους που επισκέπτονται τον Xριστό. Γύρω από τη φωτιά τα παιδιά τραγουδούν τα κάλαντα και παίρνουν διάφορα δώρα ή γλυκά. Φωτιές ανάβουν και την Πρωτοχρονιά για να έρθει γρηγορότερα ο καινούργιος χρόνος, ενώ συγχρόνως ντύνονται καρναβάλια. Tα καρναβάλια γίνονταν προς τιμή του Διονύσου, θεού της γονιμότητας, της ευθυμίας και της αφθονίας. Eπειδή ο θεός γιορταζόταν ως Eλευθερεύς, στα καρναβάλια επικρατεί η ελευθεροστομία.
Tο πρωί της Πρωτοχρονιάς όλοι, μικροί – μεγάλοι, πλένονται με τρεχούμενο νερό, γιατί την ημέρα αυτή γέννησε η αρκούδα, η οποία στη συνέχεια πλύθηκε. Eτσι τα νερά που τρέχουν κουβαλούν τη δύναμή της, που την αποκτούν όσοι πλένονται. Στο Πισοδέρι, το πρώτο κομμάτι της βασιλόπιτας προσφέρεται στην αρκούδα: το πηγαίνουν στον «βράχο της Aρκούδας», όπου θα το φάει».

ΠΩΣ ΝΑ ΠΑΤΕ
Mε το καλό σας I.X. και, αφού περάσετε βουνά, ποτάμια και κάμπους και γράψει ο μετρητής σας τουλάχιστον 580 χλμ. από την Αθήνα, τότε και μόνον τότε θα φτάσετε. Σας προτείνω τη διαδρομή μέσω Kατερίνης – Bέροιας – Eδεσσας. Από Θεσσαλονίκη, η απόσταση είναι μόνον 165 χλμ.

ΠΟΥ ΝΑ ΜΕΙΝΕΤΕ
• Hotel Λύγκος (Φλώρινα, T/23850-28.322 – 3). Τεσσάρων αστέρων, πρόσφατα ανακαινισμένο και με πολύ καλή εξυπηρέτηση.
• Hotel Φιλίππειο (Φλώρινα, T/23850-23.346). Ομορφο ξενοδοχείο πόλης με καλό επίπεδο υπηρεσιών.
• Λινούρια (Νυμφαίο, T/23860-31.030). Πολύ όμορφος ξενώνας στην είσοδο του Νυμφαίου.
• Κοντοσώρος (Ξινό Νερό, T/23860-81.256). Απλός και όμορφος ξενώνας, «προικισμένος» με εξαιρετικό εστιατόριο.

ΠΟΥ ΝΑ ΦΑΤΕ
• Στον Παυλάρα στη Φλώρινα, που είναι ψητοπωλείο περιωπής.
• Στις Πρέσπες στη Φλώρινα για θεσπέσια κρεατικά σχάρας και μαγειρευτά.
• Στο Kαταφύγιο στη Bίγλα θα πάτε για δυνατή φασολάδα (με ρέγγα ή χωρίς), σούπες και μαγειρευτά.
• Ο Kοντοσώρος στο Ξινό Nερό είναι απλώς μία από τις καλύτερες ελληνικές κουζίνες της επικρατείας!
• Τέλος, στα Λινούρια στο Νυμφαίο θα βρείτε καλή πολίτικη κουζίνα.

ΠΡΟΪΟΝΤΑ
Bεβαίως, θα δοκιμάσετε τις περίφημες πιπεριές Φλωρίνης. Mέσα στη Φλώρινα, στον Mέμο, θα βρείτε κασέρι πρόβειο 5 αστέρων: θα δοκιμάσετε μια γεύση που πιθανόν έχετε ξεχάσει. Aπό την αγορά, θα προμηθευθείτε μήλα Aμμοχωρίου και φασόλια Πρεσπών. Μαζί σας θα πάρετε γλυκά του κουταλιού (αφού πρώτα τους κάνετε γευστικό check up), καθώς επίσης κάστανα και καρύδια.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ
Στο δρόμο από Φλώρινα προς Kαστοριά, στα 19 χιλιόμετρα, βρίσκεται το διάσελο της Bίγλας σε 1.650 υψόμετρο. Eκεί βρίσκεται και το χιονοδρομικό κέντρο Bίγλας – Πισοδερίου με 6 πίστες καταβάσεων και μία αντοχής μήκους 5 χλμ. Tο κέντρο έχει έναν εναέριο αναβατήρα (διθέσιο, μήκους 1.400 μ.) και δύο συρόμενους (μήκους 800 μ. και 300 μ.).

Κοζάνη

Η Κοζάνη βρίσκεται στα ανατολικά της Δυτικής Μακεδονίας και είναι η μεγαλύτερη πόλη της περιοχής. Από την Αθήνα απέχει 473,3 χιλιόμετρα και από τη Θεσσαλονίκη 124,8 χιλιόμετρα. Αν λοιπόν, μένετε στη Θεσσαλονίκη είναι πολύ εύκολο να την επισκεφτείτε και αν μένετε στην Αθήνα, έχετε πολλούς λόγους για να το κάνετε.

Η Κοζάνη είναι η «πόλη του Βιβλίου», με τον Μπούρινο και τον Αλιάκμονα, η πόλη των αρχοντικών και των βυζαντινών κάστρων, η πόλη με την πιο ξακουστή τυρόπιτα, τα γλυκά κρασιά και τον βαθυκόκκινο κρόκο και η πόλη όπου χτυπάει η ενεργειακή καρδιά της χώρας με τα λατομεία λιγνίτη της ΔΕΗ. Στην Κοζάνη ακόμη θα συναντήσετε πολλούς επίδοξους μηχανικούς, αφού εκεί είναι η έδρα δυο πολυτεχνικών τμημάτων του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας.

Μορφολογία εδάφους

Το μεγαλύτερο μέρος της πόλης καλύπτεται από ορεινές και ημιορεινές εκτάσεις παρθένας ομορφιάς και φυσικού κάλους, αφού η πόλη είναι χτισμένη ανάμεσα στις οροσειρές του Βερμίου, του Μπούρινου και των Πιερίων όρων. Οι τρεις ορεινοί όγκοι προσφέρουν πλούσια δάση, χλωρίδα και πανίδα επιστημονικού ενδιαφέροντος, ενώ το ελατόδασος, τα καταφύγια του Μπούρινου και η σπάνιας ομορφιάς φύση του Βέρμιου, ενδείκνυνται για πεζοπορικές και φυσιολατρικές εκδρομές.

Ο Μπούρινος μάλιστα, εξαιτίας της οικολογικής σημασίας του και της μοναδικής βιοποικιλότητάς του, έχει ενταχθεί στο πρόγραμμα NATURA 2000, του Ευρωπαϊκού Δικτύου Ειδικών Ζωνών Διατήρησης.

Το Βέρμιο διαχωρίζεται από τα Πιέρια όρη από το φυσικό υδάτινο σύνορο που είναι ο ποταμόςΑλιάκμονας. Σε αυτό το φυσικό σύνορο οφείλεται η ποικιλία στα τοπία που προσφέρει η Κοζάνη αφού οι επισκέπτες έχουν και άλλες επιλογές, πέραν των ορεινών όγκων για να επισκεφτούν.

Πιο συγκεκριμένα ο Αλιάκμονας και οι παραπόταμοί του διασχίζουν την πόλη της Κοζάνης και από ένα φράγμα στον ποταμό που κατασκευάστηκε το 1973, δημιουργήθηκε η τεχνητή λίμνη Πολυφύτου, κομμάτι ενός από τους σπουδαιότερους υδροηλεκτρικούς σταθμούς της χώρας. Τη λίμνη, η οποία είναι μια από τις μεγαλύτερες τεχνητές λίμνες της χώρας, τη διασχίζει ηΥψηλή Γέφυρα των Σερβίων.

Η λίμνη και η ευρύτερη έκταση που καλύπτει ο Αλιάκμονας είναι σημαντικός βιότοπος για αρπακτικά και μεταναστευτικά πουλιά, τα οποία βρίσκουν εκεί τροφή και καταφύγιο.

Ιστορικό και μουσειακό ενδιαφέρον

Η πόλης της Κοζάνης είναι μια περιοχή με ιδιαίτερο ιστορικό ενδιαφέρον. Από την περιοχή αυτή έχουν περάσει πολλές ομάδες αφήνοντας το στίγμα τους στην ιστορία της πόλης. Γότθοι, Σλάβοι, Βούλγαροι, Νορμανδοί, Σέρβοι και Σταυροφόροι διαμόρφωσαν τα κομμάτια αυτού που σήμερα είναι η πόλη της Κοζάνης.

Κομμάτι αυτής της ιστορικής πορείας είναι και το Κάστρο στα Σέρβια. Η οχύρωση της πόλης χτίστηκε σταδιακά στην πορεία των χρόνων, ενώ μετά τις καταστροφές που υπέστη από τους Σταυροφόρους το 13ο αιώνα, ανακατασκευάστηκε πλήρως. Σήμερα είναι το σημαντικότερο αμυντικό μνημείο της πόλης, κατάλοιπο της μεσαιωνικής περιόδου.

Εξίσου ιστορικής σημασίας και πλούτου είναι η πόλη Αιανή η οποία είναι -εκτός των άλλων- η ιστορική έδρα του νομού και εδώ βρίσκεται το Αρχαιολογικό Μουσείο της Αιανής (http://www.mouseioaianis.gr/#myGallery1-picture%282%29 ) το οποίο εκθέτει σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα από την αρχαία Αιανή και είναι ουσιαστικά η αφετηρία για την ιστορική μελέτη του αρχαιοελληνικού πολιτισμού, όπως αυτός διαμορφώθηκε στις βόρειες περιοχές της χώρας.

Η Κοζάνη έχει ακόμα το τοπικό Λαογραφικό Μουσείο ( http://www.mouseio-kozanis.gr ), το οποίο ιδρύθηκε για τη διατήρηση και διάσωση της τοπικής πολιτιστικής κληρονομιάς μέσω της συγκέντρωσης και καταγραφής αντικειμένων της καθημερινής ζωής των κατοίκων του τόπου.

Εκτός από σημαντικά μουσεία όμως, η πόλη διαθέτει και τη δεύτερη μεγαλύτερη δημοτική βιβλιοθήκη της χώρας. Η Κοβεντάρειος Βιβλιοθήκη της Κοζάνης (http://www.kozlib.gr/DNN/Default.aspx?alias=www.kozlib.gr/DNN/kovwebel ) θεωρείται μια από τις σπουδαιότερες της χώρας ενώ έχει στην κατοχή της πάνω από 100.000 τόμους, εκ των οποίων μεγάλος αριθμός είναι μοναδικοί στον κόσμο. Η βιβλιοθήκη ιδρύθηκε και αναπτύχθηκε στην πόλη κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας και είναι ο βασικός λόγος που η Κοζάνη λογίζεται σαν η «πόλη του Βιβλίου».

Ένα ακόμα σημαντικό αξιοθέατο της Κοζάνης είναι τα αρχοντικά του 18ου αιώνα που έχτισαν οι έμποροι της περιοχής και σήμερα είναι διατηρητέα βάσει Προεδρικών Διαταγμάτων. Η τότε ενασχόληση των κατοίκων με το εμπόριο και η συνεπαγόμενη οικονομική ανάπτυξη, είχαν σαν αποτέλεσμα την άνθηση των τεχνών και της αρχιτεκτονικής στον τόπο, που με τη σειρά τους οδήγησαν στην ανέγερση των αρχοντικών. Τρία είναι τα αρχοντικά που διασώζονται σήμερα: του Γεώργιου Λασσάνη, του Γρηγορίου Βούρκα και του Βούρκα-Κατσικά, ενώ στο πρώτο στεγάζεται και η Δημοτική Χαρτοθήκη ( http://cartography.web.auth.gr/Kozani/ ) στην οποία βρίσκεται, μεταξύ άλλων και ένα από τα λιγοστά πρωτότυπα της χάρτας του Ρήγα Φεραίου.

Γαστρονομία και οινοποιία

Η Κοζάνη όμως εκτός από μουσειακή ιστορία, έχει να επιδείξει και πολλά εδέσματα και λιχουδιές που είναι και αυτά σημαντικό κομμάτι της ιστορίας και της παράδοσής της. Η πόλη έχει να προσφέρει στον επισκέπτη τυροκομικά προϊόντα και αλλαντικά, κρασί και τσίπουρο από σαφράν και γλυκάνισο, φρούτα και μαρμελάδες από τον Βελβεντό (http://www.clickatlife.gr/story.aspx?id=2275116 ), μανιτάρια και κάστανα από τη μακεδονική γη και όλες τις παραδοσιακές συνταγές με υλικά από τον τόπο της Κοζάνης.

Όταν βρεθείτε εκεί, τότε σίγουρα να δοκιμάσετε τα γιαπράκια (χοιρινοί ντολμάδες, με ρύζι και μπαχαρικά, τυλιγμένοι σε λάχανο τουρσί), τα τσουκαλάκια, που είναι ένα είδος τοπικού στιφάδο και το μπουμπάρι (μεζές από γεμιστή κοιλιά με ρύζι, χοιρινό κιμά και συκώτι).

Τα Κοζανίτικα τυριά, όπως η φέτα, το τουλουμοτύρι, ο μπάτζιος και το μανούρι θεωρούνται πρώτης ποιότητας και καλά θα κάνετε να μην παραλείψετε να δοκιμάσετε την Κοζανίτικη τυρόπιτα που κάνει το ταξίδι μέχρι την Κοζάνη να έχει χίλιες φορές περισσότερο νόημα.

Επιπλέον, στη Σιάτιστα θα βρείτε 4 οινοποιεία & 7 παραδοσιακά κελάρια, που αποτελούν το άτυπο δίκτυο οινοτουρισμού «Οινοευφροσύνη» και είναι ανοιχτά για επισκέψεις από το κοινό. Εκτός από τη Σιάτιστα για το περίφημο λιαστό γλυκό κρασί της, δημοφιλής προορισμός για τους εγχώριους σομελιέ είναι και ο Βελβεντός. Και οι δυο αυτές περιοχές αποτελούν σταθμούς στη Διαδρομή του Κρασιού των Λιμνών, μιας από τις διαδρομές των Δρόμων του Κρασιού της Βόρειας Ελλάδας ( http://www.wineroads.gr ).

Τέλος, η Κοζάνη είναι περισσότερο ξακουστή για τον πολύτιμο κρόκο της ή όπως αλλιώς λέγεται, τη ζαφορά ( http://www.clickatlife.gr/story.aspx?id=2206331 ). Το σαφράν, όπως τελικά το γνωρίζουν οι περισσότεροι, είναι μπαχαρικό που χρησιμοποιείται εκτός των άλλων στη μαγειρική, την ιατρική, την ποτοποιία και την κοσμετολογία. Η Κοζάνη είναι ένα από τα ελάχιστα μέρη του κόσμου που είναι δυνατή η καλλιέργειά του και από την Κοζάνη ταξιδεύει με προορισμό όλο τον κόσμο η παραγωγή του.

Πεζοπορία και βόλτες, εντός και εκτός Κοζάνης

Πέρα όμως από τα αρχοντικά και τις θεσπέσιες λιχουδιές της Κοζάνης, πολλοί καταφεύγουμε στην επαρχία για να απολαύσουμε την ηρεμία και το οξυγόνο που θα μας προσφέρει επαφή με τη φύση. Η φύση της Μακεδονίας προσφέρει στους πρωτευουσιάνους και μη, τοπία εξαιρετικής ομορφιάς. Δοκιμάστε πεζοπορία στα βουνά της βόρειας Ελλάδας, περπατήστε γύρω από την τεχνητή λίμνη του Πολύφυτου, περάστε από το χωριό Ιμέρα και πάνω από το φράγμα της ΔΕΗ για να καταλήξετε στην απέναντι όχθη και τον Βελβεντό. Οι διαδρομές είναι πολλές και αξίζουν όλες να τις περπατήσετε. ( http://www.kozani.gr/tourism/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=14&Itemid=76 )

Μέσα στην Κοζάνη θα βρείτε μέρη για να ξεκουραστείτε και να βολτάρετε χωρίς να απομακρυνθείτε πολύ από το κέντρο της πόλης. Τέτοια μέρη είναι το πάρκο Κουρί, με αθλητικές εγκαταστάσεις και εκτροφείο ευγενών θηραμάτων όπως είναι τα ελάφια και τα ζαρκάδια, το πάρκο του Αγίου Δημητρίου, σε μικρή απόσταση από το κέντρο της Κοζάνης και ο υψηλής αισθητικής Δημοτικός Κήπος που βρίσκεται στη θέση του παλιού στρατοπέδου Ψυχογιού.

Έθιμα και παραδόσεις

Η πιο φασαριόζα αλλά και η πιο ενδιαφέρουσα εποχή να επισκεφτείτε την Κοζάνη, είναι η περίοδος της Αποκριάς που θα βρεθείτε σε μια από τις πιο διονυσιακές καρναβαλικές εκδηλώσεις της Ελλάδας, με τους «Φανούς» (μεγάλες φωτιές) να φωτίζουν το χορό και τα τραγούδια των μασκαράδων και μη, σε πολλά σημεία της πόλης. Τις ημέρες του καρναβαλιού οι ντόπιοι επαναφέρουν την Κοζανίτικη ντοπιολαλιά για να εκφραστούν χωρίς περιορισμούς και κανόνες, όπως αρμόζει στις διονυσιακές γιορτές.

Ένα καλοκαιρινό έθιμο είναι οι «Καβαλάρηδες της Σιάτιστας» οι οποίοι περνούν την παραμονή του Δεκαπενταύγουστου στο μοναστήρι της Παναγίας Μικροκάστρου και ανήμερα της γιορτής κατεβαίνουν στο χωριό με στολισμένα άλογα και γιορτάζουν τη μέρα χορεύοντας με τους κατοίκους στις πλατείες του χωριού.

Οι ελληνικές και οι Κοζανίτικες παραδόσεις δεν τελειώνουν και δεν υπάρχει ομορφότερο πράγμα όταν τηρούνται και διατηρούνται στο χρόνο από το μεράκι των μεγαλυτέρων και την όρεξη των νέων. Φέτος μάλιστα, ξεκίνησε και ο θεσμός των «Θεοδωρείων», φεστιβάλ τεχνών στα Σέρβια της Κοζάνης. Σκοπός του φεστιβάλ είναι η ανάδειξη των βυζαντινών μνημείων της περιοχής μέσα από την πολιτιστική ανάπτυξη και την προβολή πληθώρας τεχνών όπως είναι η κλασική και παραδοσιακή μουσική, ο μοντέρνος χορός και οι εικαστικές τέχνες.

Δικτυακές πύλες του δήμου Κοζάνης: http://www.kozanh.gr , http://www.kozanh.gr .

Λημνος

Η Λήμνος, ένα νησί με σπουδαίο φυσικό κάλλος και πλούσια ιστορία που κερδίζει φανατικούς φίλους ολοένα και περισσότερο. Η πολύ ιδιαίτερη ατμόσφαιρα της Λήμνου άλλωστε, με το μοναδικό τοπίο, την εντυπωσιακή αρχιτεκτονική και τα μνημεία του αρχαίου πολιτισμού, που συνδυάζονται με επιρροές των προσφύγων της Μικράς Ασίας που εγκαταστάθηκαν στο νησί, δημιουργεί ένα τελικό μείγμα εντελώς ξεχωριστό.

 Μύρινα

Το ταξίδι μας ξεκινά από τη Μύρινα, την από αρχαιοτάτων χρόνων πρωτεύουσα του νησιού. Το Κάστρο «στεφανώνει» την γραφική νησιωτική πολιτεία και είναι πραγματική απόλαυση η βόλτα στις δύο της γειτονιές, τον Ρωμαίικο Γιαλό, με τα παλιά κτήρια των εύπορων Λημνιών της Αιγύπτου και τον Τούρκικο (ή Λιμάνι). Πρωί, απόγευμα και βράδυ, όποια ώρα επιλέξετε για να περπατήσετε τη Μύρινα θα την απολαύσετε πραγματικά. Εκτός από το Κάστρο άλλωστε, μέσα στην πόλη πρέπει να προσέξετε την Μητρόπολη Λήμνου Αγία Τριάδα, το αρχαιολογικό και το εκκλησιαστικό μουσείο, το ρωσικό οχυρό Τσας που είναι γνωστό και ως Ντάπια και την Αγία Παρασκευή Βόντελα.

Στον Κάσπακα της Λήμνου, ένα από τα μεγαλύτερα και παλαιότερα χωριά του νησιού, θα δοκιμάσουμε τα εκλεκτά αμύγδαλα και τα σύκα, ενώ στην συνέχεια θα αναχωρήσουμε πιο νότια, για να επισκεφθούμε πριν νυχτώσει το εκκλησάκι της Παναγίας Κακκαβιώτισσας, ένα ξωκλήσι χωρίς στέγη, χτισμένο στα σπλάχνα των βράχων της φύσης της Λήμνου. Το περπάτημα προς την κορυφή του βράχου είναι περίπου τρία χιλιόμετρα από τον δημόσιο δρόμο και ξεκινά λίγο έξω από το χωριό Θάνος.

Οικονομικά αεροπορικά και ακτοπλοϊκά εισιτήρια για τη Λήμνο από το petas.gr! 

 Πλάκα

Εξερευνούμε το νησί, εστιάζοντας σήμερα στο βορειοανατολικό μέρος και πρώτος μας σταθμός είναι ένα από τα μεγαλύτερα και σπουδαιότερα χωριά της Λήμνου, το Κοντοπούλι, όπου πέρασε τα χρόνια της εξορίας του ο ποιητής Γιάννης Ρίτσος. Δυο πελώριοι φοίνικες στην είσοδο του χωριού μας καλωσορίζουν και μας οδηγούν στην παλιά λιθόχτιστη βρύση με τα περίτεχνα σχέδια, στην πλατεία του χωριού και στο κτήριο της Δημητριάδειου Σχολής, που χρονολογείται του 1925. Τα παραδοσιακά χτισμένα πέτρινα σπίτια, οι περιποιημένες αυλές και τα μποστάνια, θα μας εκπλήσσουν με τη λεπτομέρεια της αρχιτεκτονικής τους, ενώ η εντυπωσιακή κεντρική εκκλησία στο Κοντοπούλι είναι αφιερωμένη στον Άγιο Δημήτριο.

Στον  απέναντι λόφο, ένας ακόμα σπουδαίος αρχαιολογικός χώρος της Λήμνου μας περιμένει. Είναι το Καβείριο, ένας λατρευτικός χώρος, όπου τελούνταν τα απόκρυφα Καβείρια Μυστήρια κατά την ελληνική αρχαιότητα. Το ψηλό τείχος που περιβάλει το ιερό αποδεικνύει πως μόνο οι μυημένοι είχαν πρόσβαση εκεί, ενώ σήμερα στο Καβείριο έχουν οριοθετηθεί τρία ιερά της αρχαιότητας.

Στη γύρω περιοχή μπορούμε να επισκεφτούμε την Σπηλιά του Φιλοκτήτη, του ομηρικού ήρωα που οι Αχαιοί εγκατέλειψαν στη Λήμνο, τσιμπημένο από δηλητηριώδες φίδι και συνέχισαν προς την Τροία. Σύμφωνα με το μύθο, ο ήρωας γιατρεύτηκε με τη βοήθεια και της Λημνίας Γης. Η Σπηλιά του Φιλοκτήτη βρίσκεται κάτω από το Καβείριο και για να την προσεγγίσουμε θα πρέπει να διαβούμε ένα μικρό, σύντομο αλλά και στενό και απότομο μονοπάτι στην απόκρημνη ακτή.

Ωρα για παραλία και θάλασσα και η καλύτερη επιλογή αυτήν την ώρα δεν είναι άλλη παρά η παραλία της Νευτίνας, που πολλοί θεωρούν την καλύτερη παραλία της Λήμνου. Η απέραντη αμμουδιά με την ολόλευκη άμμο, η σμαραγδένια θάλασσα, ένα ξωκλήσι με κατακόκκινη στέγη αλλά και ένα ρυάκι που «κόβει» την παραλία στη μέση δημιουργούν ένα ειδυλλιακό σκηνικό.

Αφού απολαύσουμε τον ήλιο και τη θάλασσα, φεύγουμε για τηνΠλάκα, το χωριό στην άκρη της χερσονήσου στην βορειοανατολική Λήμνο. Οφείλει το όνομά του στο ομώνυμο ακρωτήριο που συνθέτουν μοναδικές, πιθανότατα ηφαιστειογενείς σκούρες πλάκες, σε αποχρώσεις του γκρίζου, ακόμα και του μαύρου. Η θέα από την Πλάκα και ειδικά από το Φάρο αυτό προς την Ίμβρο είναι ανεμπόδιστη, γεγονός που έκανε τους εκδιωγμένους Ίμβριους να ορίσουν την Πλάκα για το ετήσιο αντάμωμά τους. Από το 2003 και μετά η ετήσια συνάντησή τους γίνεται στο εκκλησάκι της Αγίας Άννας, που θεμελιώθηκε από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο. Λίγο έξω από την Πλάκα βρίσκεται το ξωκλήσι του Αγίου Χαραλάμπους, όπου γίνεται μεγάλο πανηγύρι στις 22 Αυγούστου. Κοντά στο εκκλησάκι στη θέση «Ρουσσούνια», απέναντι από την χερσόνησο του Άθω, βρίσκεται το Αγίασμα, μια πηγή γλυκού νερού, που ρέει άφθονο και θεωρείται θαυματουργό. Χαλαρώνουμε με μια βόλτα ανάμεσα στα παραδοσιακά, πετρόχτιστα σπίτια και τα λίθινα καλντερίμια και γευόμαστε τις νοστιμιές της Λήμνου στα παραδοσιακά ταβερνάκια του χωριού.

Αμμοθίνες

Στο νησί θα απολαύσουμε το πιο εντυπωσιακό γεωλογικό φαινόμενο της Λήμνου, τις Αμμοθίνες. Ξεκινώντας από τη Μύρινα, σε απόσταση οκτώ χιλιομέτρων βορειοανατολικά συναντάμε τον Κορνό, ένα από τα ορεινά, παλιά, παραδοσιακά χωριά του νησιού. Στην μικρή πλατεία του χωριού, τα παραδοσιακά καφενεία μας προσφέρουν πρωινό καφέ, ώσπου να δούμε από κοντά και τις δυο παλιές εκκλησίες, του Αποστόλου Ανδρέα, του 1862 και της Κοίμησης της Θεοτόκου, του 1892. Πολύ κοντά στον Κορνό βρίσκονται τα Θέρμα, οι ιαματικές πηγές της Λήμνου, με το ζεστό νερό που χρησιμοποιείται από την αρχαιότητα έως τις μέρες μας για θεραπευτικούς σκοπούς και συγκεντρώνει πλήθος επισκέπτες. Αν έχουμε χρόνο και διάθεση απολαμβάνουμε τις θεραπευτικές ιδιότητες του νερού, διαφορετικά κρατάμε την «εκκρεμότητα» και συνεχίζουμε προς το Κατάλακκο. Το χωριό είναι χτισμένο στο βάθος μιας ρεματιάς, μέσα στην καταπράσινη φύση. Εκεί θα επισκεφθούμε τον Άγιο Μόδεστο, που χτίστηκε το 1856 και θα συνεχίσουμε προς τις Αμμοθίνες, όπου θα βρισκόμαστε σε περίπου 10 λεπτά.

Ακολουθώντας τις πινακίδες, φτάνουμε στο σημείο όπου αφήνουμε το όχημά μας και συνεχίζουμε στο σύντομο μονοπάτι με τα πόδια. Ξαφνικά αντικρίζουμε μια αμμώδη έκταση, μια «μικρογραφία» ερήμου, όπως αυτές που συναντούμε στη Σαχάρα και τη βόρεια Αφρική! Οι Αμμοθίνες της Λήμνου καλύπτουν έκταση περίπου 70 στρεμμάτων στην περιοχή Γομάτι και σύμφωνα με τους γεωλόγους, δημιουργήθηκαν από τον άνεμο που μετακίνησε την άμμο, ένα φαινόμενο που θεωρείται εξαιρετικά σπάνιο σε νησιωτικές περιοχές. Οι ενημερωτικές πινακίδες μας κατατοπίζουν, ενώ κιόσκια προσφέρουν τη σκιά τους για να πιούμε λίγο νερό και να απολαύσουμε το θέαμα.

Μετά τις Αμμοθίνες κατευθυνόμαστε στην παραλία Γομάτι, μια από τις καλύτερες του νησιού! Η απέραντη χρυσοκίτρινη αμμουδιά με την ψιλή, απαλή άμμο και τα διαυγή νερά, τα περίεργα πετρώματα, και το μικρό νησάκι στη βόρεια άκρη, συνθέτουν ένα μοναδικό τοπίο, ενώ στην μια άκρη της παραλίας λειτουργεί ταβέρνα και στην άλλη υπάρχει beach bar.

Αποχωρώντας από το Γομάτι, κατευθυνόμαστε προς την Ατσική, ένα από τα μεγαλύτερα χωριά της Λήμνου, στο κέντρο περίπου του νησιού. Το μεγάλο κεφαλοχώρι διαθέτει τα πάντα, ενώ στην κεντρική πλατεία, εστιατόρια και ταβέρνες μας προσφέρουν τοπικές λιχουδιές. Ο ενοριακός ναός του Αγίου Γεωργίου Ατσικής χτίστηκε το 1868 και καμπαναριό του είναι το μεγαλύτερο της Λήμνου!

Σε μικρή απόσταση από την Ατσική, μετά το γειτονικό χωριόΠροπούλι, βρίσκεται ένα ακόμα από τα εντυπωσιακά μνημεία της φύσης της Λήμνου. Πρόκειται για το εκπληκτικής ομορφιάς τοπίο στο Φαρακλό: Βράχια σε περίεργους χρυσοκίτρινους και κοκκινωπούς χρωματισμούς, σε διάφορα σχήματα και μεγέθη. Το Γεωλογικό Πάρκο Φαρακλού προσελκύει πλήθος επισκεπτών, ενώ οι ντόπιοι θα ακούσετε να το λένε και «φραγκοκέφαλα», καθώς οι γεωλογικοί σχηματισμοί συχνά έχουν σχήμα σφαίρας.

 Φακός

Ώρα να γνωρίσουμε τα πανέμορφα χωριά της νοτιοδυτικής Λήμνου, ξεκινώντας από το Πορτιανού, το χωριό όπου έμενε ο Τσώρτσιλ κατά την παραμονή του στη Λήμνο στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Σήμερα μπορεί κανείς να δει την παλιά πολυθρόνα που συνήθιζε να κάθεται (ένα από τα εκθέματα του Λαογραφικού Μουσείου), το αρχοντικό του Γ. Κωνσταντίνου όπου έμενε, αλλά και το Συμμαχικό Νεκροταφείο που υπάρχει στο χωριό.

Από το Πορτιανού κατευθυνόμαστε προς τη χερσόνησο του Φακού και το Διαπόρι, το στενό σημείο ξηράς που ενώνει το Φακό με την υπόλοιπη Λήμνο. Πρόκειται για παρθένα φύση, χαρακτηριστική του τοπίο του νησιού, με δεκάδες πεζοπορικές διαδρομές για να επιλέξουμε και θαυμάσουμε την ησυχία και την ηρεμία όπως θέλουμε. Από το σημείο αυτό έχουμε δύο επιλογές. Είτε συνεχίζουμε πεζοπορώντας προς την ερημική παραλία Κόκκινα, είτε επιστρέφουμε οδικώς και κάνουμε το μπάνιο μας σε κάποια από τις οργανωμένες παραλίες της πλευράς αυτής της Λήμνου. Η παραλία στο Πλατύ, η παραλία του Θάνους, η παραλία στο Διαπόρι αλλά και ο Εβγάτης βρίσκονται πολύ κοντά και είναι όλες το ίδιο καλές!

Φροντίζουμε να φύγουμε από την παραλία εγκαίρως, ώστε υπό το φως της μέρας να περπατήσουμε και στα υπόλοιπα πανέμορφα χωριά της περιοχής. Στα Τσιμάντρια της Λήμνου μας οδηγεί ένας δεντροφυτεμένος δεξιά και αριστερά δρόμος, εντυπωσιακός και χαρακτηριστικός στο γενικά άδενδρο τοπίο της περιοχής, ενώ στην πλατεία, μια υπόστεγη κρήνη του 1935 καλωσορίζει τους επισκέπτες και παραδοσιακά ταβερνάκια προσφέρουν νόστιμους τοπικούς μεζέδες. Το Παλαιό Πεδινό, χτισμένο κοντά στη θάλασσα, αν και εγκαταλείφθηκε σχεδόν ολοκληρωτικά μετά το σεισμό του 1968, διατηρεί έως σήμερα την ατμόσφαιρα του παρελθόντος. Γύρω από την παλιά πέτρινη πλατεία, με τον ψηλό πλάτανο και τη βρύση, λειτουργούν παραδοσιακές ταβέρνες που συγκεντρώνουν πολύ κόσμο, ειδικά τα καλοκαιρινά βράδια. Η Νέα Κούταλη είναι χτισμένη στην κορυφή ενός γραφικού όρμου, από Μικρασιάτες πρόσφυγες από το νησί Κούταλη της Προποντίδας, την πατρίδα του ονομαστού Κουταλιανού! Το γραφικό λιμανάκι είναι γεμάτο ψαρόβαρκες και καΐκια, ενώ από τις ταβέρνες της παραλίας απολαμβάνει κανείς τη θέα στον κόλπο του Μούδρου.

Συνεχίζουμε προς τον Κοντιά, ένα από τα μεγαλύτερα χωριά της Λήμνου που έχει διατηρήσει κατά το δυνατόν αναλλοίωτη την ατμόσφαιρα του παρελθόντος. Τα παλιά πέτρινα αρχοντικά των καραβοκύρηδων του 19ου και του 20ού αιώνα, τα λιθόστρωτα δρομάκια, οι παλιές γειτονιές, το έντονο πνεύμα της πολύχρονης ιστορίας που αναδύει η περιοχή, κάνουν το χωριό έναν από τους δημοφιλέστερους προορισμούς της Λήμνου. Βλέπουμε τα ερείπια των παλιών ανεμόμυλων, αλλά και δύο πλήρως ανακαινισμένους, που αξίζει να επισκεφθούμε. Η παλιά εκκλησία του Αγίου Ιωάννη Προδρόμου, με την φρουριακή κατασκευή, υπολογίζεται πως χτίστηκε κατά τον 16ο αιώνα ενώ στο χωριό λειτουργεί και Πινακοθήκη Σύγχρονης Βαλκανικής Τέχνης.

Κλείστε ξενοδοχείο στη Λήμνο από το booking.com!

 Μούδρος-Πολιόχνη

Δεν μπορεί παρά ο Μούδρος, η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Λήμνου μετά τη Μύρινα, να μην αποτελέσει έναν από τους σταθμούς του ταξιδιού μας. Η μικρή, γραφική νησιωτική πολιτεία, με την εντυπωσιακή εκκλησία της Ευαγγελίστριας, και την πανέμορφη εκκλησία των Ταξιαρχών, το παλιό πέτρινο δημοτικό σχολείο, το μικρό νησάκι Κουκονήσι που είναι προσβάσιμο από την ξηρά μέσω ενός στενού ισθμού, αλλά και η μοναδική θέα προς τον κόλπο του Μούδρου μας κερδίζουν, τόσο που σίγουρα θέλουμε να ξανάρθουμε!

Ενας σπουδαίος αρχαιολογικός χώρος, όχι μόνο για τη Λήμνο, αλλά και για όλο το χώρο του Αιγαίου, η Πολιόχνη, βρίσκεται σ’ αυτή την νοτιοανατολική πλευρά του νησιού και δεν πρέπει να παραλείψουμε να τον επισκεφθούμε. Υπολογίζεται πως κατά την ακμή της η Πολιόχνη είχε περί τους 1.500 κατοίκους που έμεναν σε ορθογώνιες πέτρινες κατοικίες. Η πόλη περιβαλλόταν από τείχος και διέθεται αποχετευτικό δίκτυο, πλατείες και δρόμους, που υποδηλώνουν πως οι κάτοικοι της εποχής συνεργάζονταν και ζούσαν υπό συγκεκριμένους κανόνες, ενώ ένα από τα εντυπωσιακότερα στοιχεία της είναι το «βουλευτήριο», μια αίθουσα με πέτρινα καθίσματα γύρω γύρω και έδρα στη μέση για τον ομιλητή.

Μετά την επίσκεψή μας στον σπουδαίο αρχαιολογικό χώρο, οι επιλογές μας για θάλασσα είναι πολλές, καθώς αμέτρητες παραλίες για να διαλέξουμε μας περιμένουν. Οι πιο «διάσημες» παραλίες αυτής της πλευράς του νησιού όμως είναι δύο: Η παραλία Κέρος, που «κοιτάει» προς το Αιγαίο και ο Παρθενόμυτος, που «βλέπει» στην είσοδο του κόλπου του Μούδρου.

Για το Κέρος θα κατευθυνθούμε πιο βόρεια. Εκεί θα βρούμε beach bar, ξαπλώστρες με ομπρέλες, κιόσκια που έχει στήσει ο δήμος Λήμνου, και ένα μικρό πευκόδασος… Το Κέρος είναι διάσημο στους σέρφερς που το αγαπούν για τους κυματισμούς που τους προσφέρει, ενώ πολύ κοντά βρίσκονται οι τρεις λίμνες της Λήμνου που συνθέτουν την περιοχή Natura του νησιού.